Vaccinatiecentrum Reizigersgeneeskunde
Logo GD Voorlichting

Een verblijf in het buitenland kan een risico voor de gezondheid inhouden. Ook als u als kind of voor een vorige reis bent ingeŽnt heeft u vaak nog aanvullende vaccinaties nodig.

Via voedsel en drinkwater

Reizigersdiarree
Hepatitis A (besmettelijke geelzucht)
Buiktyfus
Cholera
Vossenlintworm / hondenlintworm (Echinococcose)

Via muggen

Gele koorts
Malaria
Dengue (knokkelkoorts)
Japanse encefalitis
West nile virus

Via seksueel contact / bloed-bloed contact

Seksueel overdraagbare aandoeningen
Aids
Hepatitis B
Hepatitis C

Via zoogdieren

RabiŽs (Hondsdolheid)

Via teken

Tekenencefalitis (FSME, TBE, RSSE)
De ziekte van lyme

Overige infectieziekten

Difterie
Tetanus
Poliomyelitis (kinderverlamming)
Tuberculose
Meningitis (hersenvliesontsteking)
Schistosomiasis (bilharzia)
Legionella (veteranenziekte)
Vogelpest

Reizigersdiarree
Plotseling opkomende diarree komt onder reizigers vaak voor. Deze reizigersdiarree wordt meestal veroorzaakt door met de darmbacterie E. Coli besmet voedsel of drinkwater.
Als u reizigersdiarree oploopt, verloopt deze aandoening in het algemeen mild en duurt dan twee tot vier dagen. Het belangrijkste risico hierbij is de kans op uitdroging. Dit geldt vooral voor kleine kinderen en ouderen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Hepatitis A (besmettelijke geelzucht)
Deze ziekte is een ontsteking van de lever die veroorzaakt wordt door een virus. Dit virus wordt overgedragen door met ontlasting besmet voedsel en drinkwater. Bij kleine kinderen verloopt de infectie vaak symptoonloos, echter volwassenen kunnen er behoorlijk ziek van zijn. De symptomen van Hepatitis A zijn verminderde eetlust, vermoeidheid, misselijkheid, overgeven, maagpijn, gewrichtspijnen, huiduitslag, donkere urine en geelzucht (gelige verkleuring van ogen en huid). De klachten duren meestal vier tot zes weken, waarbij besmettingsgevaar op anderen in de omgeving ťťn week voor tot ťťn week na het uitbreken van de geelzucht het grootst is. De kans om deze ziekte op te lopen is in veel landen groot.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Wereldkaart  Top


Buiktyfus
In gebieden met minder hygiŽnische omstandigheden moet U rekening houden met mogelijke besmetting met de Salmonella bacterie (Salmonella thyphimurium), die de ziekte buiktyfus veroorzaakt. Ook deze bacterie wordt overgebracht door besmet voedsel of drinkwater. Daarnaast kunt U buiktyfus oplopen door het eten van onvoldoende gaar vlees, kip, eieren of ongekookte melk.
De symptomen van buikyfus treden op ťťn tot drie weken na de besmetting. Verschijnselen zijn koorts, misselijkheid en hoofdpijn. Soms is er obstipatie, maar bloederige diarree kan ook een symptoom zijn. In zeer ernstige gevallen zijn er bewustzijnsstoornissen en is een ziekenhuisopname noodzakelijk.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Wereldkaart  Top


Cholera
Cholera is een ziekte veroorzaakt door een bacterie. Cholera kan in verschillende vormen voorkomen variŽrend van symptoomloos tot ernstig braken, uitdroging en diarree. De ontlasting wordt waterdun zonder pijn of krampen. De zgn. "rijstewaterontlasting" wordt in grote hoeveelheid en frequent geloosd. Hoewel deze symptomen binnen enkele uren na besmetting met de bacterie kunnen optreden kan het ook ťťn tot drie dagen duren voordat de symptomen zichtbaar worden. Bij een snelle en goede behandeling herstelt de patiŽnt in enkele dagen.
Het risico een ernstige vorm van cholera op te lopen in landen waar deze ziekte voorkomt, is voor reizigers praktisch te verwaarlozen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Vossenlintworm / hondenlintworm (Echinococcose)
In Midden-Europa tussen het Zwarte Woud en Noord-ItaliŽ komt vossenlintworm voor. In het Middellandse Zeegebied komt hondenlintworm voor. De lintworm kan in zeldzame gevallen bij de mens ernstige schade veroorzaken aan een of meerder organen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Gele koorts
Gele koorts is een ernstige virusziekte die door muggen wordt overgedragen. De symptomen zijn hoge koorts, misselijkheid, hoofdpijn, spierpijn, onrust, geÔrriteerdheid en obstipatie. In milde gevallen van gele koorts nemen de symptomen na een aantal dagen af. In ernstige gevallen van gele koorts neemt de koorts 2 tot 5 dagen na het begin af maar zal weer toenemen na een aantal uren of dagen. Verder gaan ernstige gevallen van gele koorts gepaard met bloedingen, zwart braaksel, geelzucht (gelige verkleuring van huid en ogen) en vermindering van de functies van meerdere organen. Veertig procent van de mensen die de ziekte krijgt, overlijdt eraan. Maar gelukkig gaat het hier om een zeldzame ziekte. Gele koorts komt met name voor in Zuid-Amerika en Afrika.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Malaria
Malaria is een ziekte die wordt veroorzaakt door parasieten in het bloed. Deze parasieten worden overgedragen door de beet van bepaalde muggensoorten (Anopheles). Deze muggen steken 's avonds en 's nachts. De malariaparasieten vermenigvuldigen zich eerst in de lever, daarna in de rode bloedcellen. Daarbij treden ziekteverschijnselen op, zoals koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn, koorts, braken, diarree en buikpijn. Doorgaans worden deze verschijnselen voorafgegaan door een grieperig gevoel.
Er worden vier soorten malaria onderkend, namelijk:


Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Wereldkaart  Top


Dengue (knokkelkoorts)
In verstedelijkte gebieden in veel tropische landen komt deze door muggen overgedragen virusziekte voor. De vrouwelijke Aedes aegypti mug, die deze ziekte overbrengt, is met name overdag actief.
Dengue verloopt meestal onschuldig met koorts, hoofdpijn, verminderde eetlust, misselijkheid, pijn in het onderste gedeelte van de rug en in sommige gevallen huiduitslag die op mazelen lijkt. De eerste symptomen van dengue koorts worden 3 tot 14 dagen na een besmetting zichtbaar en verdwijnen meestal vanzelf binnen 6 dagen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Wereldkaart  Top


Japanse encefalitis
Japanse encefalitis is een virusinfectie, overgedragen via muskieten en komt voornamelijk voor op het platteland van AziŽ Meestal verloopt de infectie relatief mild. Maar deze virusinfectie kan ook doorzetten tot een hersenvliesontsteking, waarbij de kans bestaat blijvende invaliditeit als gevolg van hersenbeschadigingen te ondervinden of zelfs te overlijden.
De symptomen van Japanse encefalitis zijn griepachtige symptomen als hoofdpijn, koorts, maagdarmstoornissen en verwarring.
Het risico van infectie is het grootst in China, Korea, India en Zuid-Oost AziŽ met name in gebieden waar varkens worden gehouden.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


West nile virus
Dit virus wordt door muggen overgebracht en komt voor in Afrika, West AziŽ en het Midden-Oosten. Vanaf 1999 hebben zich ook gevallen van ziekte als gevolg van dit virus in de Verenigde Staten en Canada voorgedaan. De meeste mensen die in aanraking komen met het virus worden niet ziek of krijgen slechts milde symptomen van koorts, hoofdpijn, spierpijn, huiduitslag en vergrote lymflieren. Bij minder dan 1% ontwikkelt zich de ernstige vorm: hersen(vlies)ontsteking. Bij minder dan 1 op de duizend zieke personen verloopt de ziekte dodelijk.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Seksueel overdraagbare aandoeningen
Seksueel overdraagbare aandoeningen, zoals gonorroe ('druiper'), syfilis en chlamydia, komen overal op de wereld voor en kunnen via onbeschermd seksueel contact overgedragen worden.
Let op:


Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Aids
Het virus dat AIDS veroorzaakt wordt door bloed-bloed contact of onbeschermd seksueel contact overgebracht. Het virus komt in alle landen voor: in de westerse wereld nog hoofdzakelijk bij bepaalde risicogroepen zoals drugverslaafden en personen met veel wisselende onbeschermde seksuele contacten. In Afrika, AziŽ, Latijns-Amerika, Oost-Europa en het Caribische gebied, komt het virus op veel grotere schaal voor onder heteroseksuele bevolkingsgroepen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Hepatitis B
Dit virus is een ernstige leveraandoening, waarbij complicaties als levercirrose en carcinoom bij drie tot vijf procent van de geÔnfecteerden kunnen ontstaan. De symptomen lijken op die van hepatitis A. Infectiegevaar van hepatitis B treedt op via seksueel contact, bloed en niet-steriele medische ingrepen (tandarts etc.). De ziekte komt veel voor in de meeste gebieden in Afrika, AziŽ, Oost Europa en Latijns Amerika. Alle medewerkers in de gezondheidszorg die mogelijk bloedcontact kunnen hebben, komen in aanmerking voor een vaccinatie. De reiziger dient een hepatitis B vaccinatie, ook bij een niet langdurig verblijf, zeker te overwegen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Hepatitis C
Het virus is een infectieziekte van de lever veroorzaakt door het hepatitis C-virus (HCV). Het virus wordt overgedragen via besmet bloed. Besmetting via bloedcontact kan in niet westerse landen plaatsvinden door het gebruik van niet-steriele naalden bij injecties, door bloedtransfusies, piercings, tatoeages, acupunctuur, het gemeenschappelijk gebruik van scheerapparaten of tandenborstels en contact met besmet bloed in verwondingen van de huid. De kans om hepatitis C te krijgen via seksueel contact is klein. Het risico voor reizigers is in het algemeen genomen uiterst klein. Bloedcontact en onzorgvuldig gebruik van drugsspuiten vormen de belangrijkste infectiebronnen voor hepatitis C.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


RabiŽs (Hondsdolheid)
Hondsdolheid is een virusinfectie van de hersenen die altijd dodelijk verloopt. Het virus wordt verspreid via speeksel van besmette zoogdieren (zoals honden, vossen, apen en vleermuizen). Na een beet ontstaan de symptomen pas na twee tot drie maanden. Eerst irritaties of jeuk op de plaats van de beet, daarna koorts, hoofdpijn, verlammingen en soms ook het typische verschijnsel van de watervrees: angst om te drinken. Uiteindelijk kan rabiŽs resulteren in verlamming, stuiptrekkingen en waanbeelden.
In veel landen, ook in de landen die Nederland direct omringen, komt hondsdolheid voor.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Tekenencefalitis (FSME, TBE, RSSE)
Tekenencefalitis is een vorm van hersenontsteking die overgebracht wordt door teken. Meestal verloopt de ziekte onschuldig maar er kan ook een ernstige vorm van hersen(vlies)ontsteking optreden. De tekenencefalitis komt voor in een aantal bosrijke gebieden in ScandinaviŽ, SiberiŽ en Centraal-Europa, o.a. in Zuid-Duitsland, TsjechiŽ, SloveniŽ, het oostelijke deel van Polen en de Baltische staten.
Voor degenen die door de vrije natuur trekken waar de besmette teken voorkomen, bestaat er een beperkt risico de ziekte op te lopen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


De ziekte van lyme
De ziekte van Lyme komt vrijwel overal ter wereld voor, maar met name in Europa en de Verenigde Staten. Deze ziekte wordt overgedragen door geÔnfecteerde teken (Borrelia burgdorferi). De infectie kan een rode ringvormige huiduitslag en een grieperig gevoel veroorzaken. In een later stadium kunnen aandoeningen aan het zenuwstelsel of de gewrichten ontstaan.
De parasiet die de ziekte van Lyme veroorzaakt in de Verenigde Staten is een andere parasiet die de ziekte van Lyme in Europa veroorzaakt.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Difterie
Difterie komt in ons land door een goede immunisatie vrijwel niet meer voor. Vooral in de Oost-Europese landen en de tropen is deze ziekte nog vrij veel voorkomend. Het gaat bij difterie om een zeer besmettelijke infectie met de bacterie Corynebacterium diphteriae, die door hoesten wordt overgebracht. Bij geÔnfecteerde personen houdt de bacterie zich op in de mond, neus, keel of huid.
De keeldifterie kenmerkt zich door zwerende ontstekingen van de tonsillen, mondholte en luchtpijp. En kan schade van de hartspier of verlamming van de ademhalingsspieren tot gevolg hebben.
Daarnaast kan de huidvariant van de bacterie een ontsteking van de huid veroorzaken. Deze zogenaamde huiddifterie is minder ernstig en ziet men soms bij tropengangers die veel op blote voeten lopen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Tetanus
Tetanus komt overal ter wereld voor. Besmetting met deze ziekte kan opgelopen worden als straatvuil, aarde, mest of stof in een wond komt. Wanneer de bacterie (Clostridium tetani) in een wond komt, kan deze zeer giftige stoffen gaan uitscheiden. De tijd tussen vervuiling van een wond en de eerste symptomen is meestal minder dan 2 weken, maar kan variŽren van twee dagen tot enkele maanden. Over het algemeen geldt, hoe korter de tijd tussen besmetting en eerste symptomen, des te ernstiger is het verloop van de tetanus.
De eerste symptomen van tetanus zijn hoofdpijn en spasmen van de kaakspieren. Naarmate het gif zich door het lichaam verspreidt, zullen ook andere spiergroepen getroffen worden, zoals: nek-, arm-, been- en maagspieren. Als ook de ademhalingsspieren worden aangedaan kan men aan deze ziekte overlijden.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Poliomyelitis (kinderverlamming)
Het poliovirus wordt overgedragen van mens op mens via de ontlasting of door ontlasting besmet voedsel en/of drinkwater.
Bij besmetting met het poliovirus worden zenuwcellen aangevallen die de spierbewegingen coŲrdineren. Ongeveer 7 tot 14 dagen na blootstelling aan het virus treden de eerste symptomen op. Deze kunnen zijn: hoofdpijn, vermoeidheid, stijve nek en rug en spierpijn. In de ernstige gevallen dringt het virus de hersenen of het ruggemerg binnen, waardoor verlamming op kan treden van de ademhalingsspieren, slikspieren, beenspieren en/of armspieren. Dat overlijden als mogelijk gevolg kan hebben.
Polio komt nog veel voor in gebieden met minder goede hygiŽnische omstandigheden. Dit geldt met name voor AziŽ en Afrika.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Tuberculose
Besmetting met de tuberkelbacil leidt tot tuberculose. Meestal vindt de besmetting via de ademwegen plaats, de tuberkelbacterie wordt in speekseldruppeltjes via hoesten of niezen verspreid. Alleen mensen met een zogenaamde open tuberculose zijn besmettelijk. Mensen kunnen de bacterie die tuberculose veroorzaakt lang bij zich dragen, zonder dat deze klachten hoeft te geven.
De meest voorkomende klachten zijn chronisch hoesten (langer dan drie tot zes weken), pijn op de borst, nachtelijk zweten, extreme vermoeidheid, soms met koorts en gewichtsverlies.
De aandoening is helaas weer in opmars en komt relatief veel voor in Afrika, Oost-Europa, AziŽ, Midden- en Zuid-Amerika. In deze gebieden moet u bedacht zijn op TBC als u veel contact heeft met de plaatselijke bevolking en er langer dan drie maanden verblijft.
Wanneer U langdurig gaat verblijven in een TBC land en veel contact heeft met de lokale bevolking, wordt vaccinatie of controle op besmetting aanbevolen. Controle op besmetting geschiedt door middel van een huidtest (Mantoux).
U kunt in deze gevallen het best tijdig contact opnemen met de tuberculosedienst van de GGD in Uw regio.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Meningitis (hersenvliesontsteking)
Het gaat hier om een ernstige infectie van de vloeistof in de hersenen en in het ruggemerg. Voor de behandeling van meningitis is het zeer belangrijk om te weten of dit wordt veroorzaakt door een virus of een bacterie.
De virale meningitis vertoont meestal een mild verloop en geneest over het algemeen binnen 2 weken, zonder specifieke behandeling.
De bacteriŽle infectie (Meningokokken) verloopt veel ernstiger. De symptomen zijn aanvankelijk van griepachtige aard, zeer snel ontstane hoofdpijn en hoge koorts. De ziekte kan razendsnel verlopen en binnen enkele uren tot de dood leiden. Koorts en nekstijfheid (de kin kan niet of met veel pijn op de borst worden gezet) betekent groot alarm!
Meningitis komt overal ter wereld voor. Er zijn verschillende typen meningitisbacteriŽn.
In Nederland gaat het meestal om typen B en C. In delen van West-, Centraal- en Oost-Afrika komt hersenvliesontsteking tijdens het droge seizoen in epidemieŽn voor, die voornamelijk worden veroorzaakt door type A en in toenemende mate ook door type W135. Ook in andere delen van de wereld komen af en toe epidemieŽn voor. Reizigers die gedurende langere tijd in nauw contact komen met de lokale bevolking in deze gebieden, lopen een verhoogd risico.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Schistosomiasis (bilharzia)
Contact met oppervlaktewater (pootje baden, zwemmen) in bepaalde delen van Afrika, Midden- en Zuid-Amerika en het Midden- en Verre Oosten, kan een ernstige ziekte tot gevolg hebben, die veroorzaakt wordt door de wormsoort Schistosoma. Deze wormsoort komt zowel voor in stilstaand als in stromend water en leeft en vermenigvuldigt zich in specifieke waterslakken. Vanuit de geÔnfecteerde slakken komen larven vrij. Deze larven dringen vanuit het oppervlaktewater de huid binnen. Vervolgens ontwikkelen deze parasieten zich tot volgroeide wormen in de bloedvaten van de darmen en/of blaas.
De meest voorkomende symptomen zijn: koorts, hoofdpijn, spierpijn, gewrichtspijn, buikpijn, diarree, misselijkheid, hoesten, verminderde eetlust, gewichtsverlies en vermoeidheid.
In zeldzame gevallen kan een ernstige ziekte het gevolg zijn, zoals chronische aandoeningen van de longen, lever, darmen en/of urinewegen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Legionella (veteranenziekte)
Legionella is een ziekte die wordt veroorzaakt door in leidingwater aanwezige bacteriŽn. Deze bacterie komt vooral voor in warm waterbronnen die kleine waterdeeltjes vormen die ingeademd kunnen worden, bijvoorbeeld: fonteinen, whirlpool, koelsystemen en airconditionings systemen. In water met (constante) temperaturen van 30-40oC is het risico van aanwezigheid van de bacterie het grootst.
De symptomen van legionella lijken op griep en longontsteking zoals koorts, hoofdpijn, hoesten, pijn op de borst en koude rillingen. Daarnaast kunnen symptomen optreden als diarree, spierpijn, buikpijn en verwardheid. Deze symptomen worden meestal binnen 2 tot 10 dagen na de besmetting zichtbaar.
Legionella komt met name voor bij personen tussen de 40 en 70 jaar, waarbij mannen drie keer zo gevoelig zijn voor legionella als vrouwen. Daarbij wordt het risico nog eens vergroot bij personen die roken of alcohol consumeren. Daarnaast zijn mensen met een chronische ziekte (bv. diabetes) of personen met een verminderd immuunsysteem gevoeliger voor de legionella bacterie.
De Legionellaziekte komt ook in ons land voor. Verder wordt de ziekte geregeld waargenomen bij toeristen die hebben gelogeerd in hotels in landen rond de Middellandse Zee.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top


Vogelpest
In een reeks Zuidoost-Aziatische landen (Thailand, Cambodja, IndonesiŽ, Singapore, Zuid-Korea, Hongkong) woedt sinds december 2003, maar mogelijk al veel langer, een epizoŲtie (= epidemie onder dieren) van vogelpest of vogelgriep (Engels: Avian Flu).
Voor de reiziger is het risico om vogelpest op te lopen, mits hij/zij zich enigszins in acht neemt , verwaarloosbaar klein; het risico van ziektes als dysenterie, tyfus, malaria, tuberculose of van een verkeersongeluk in die landen is vele malen groter.

De internationale belangstelling voor de vogelpest in Zuidoost-AziŽ heeft een andere reden: het griepvirus dat vogelpest veroorzaakt, is een influenza-A-virus.
Mensen kunnen ook ziek worden van influenza-A-virussen: in Nederland hebben wij jaarlijks in de winter een flink aantal zieken door influenza, die mensen hebben "griep" (niet te verwarren met "een verkoudheid"). Daarbij gaat het echter om virussen van een ander subtype influenza-A, een type dat zeer besmettelijk en nogal ziekmakend is voor mensen. De subtypen die bij mensen voorkomen zijn bekend en veranderen elk jaar een klein beetje. Hiertegen worden elk jaar vaccins ontwikkeld, zodat mensen met een hoog risico op een ernstig beloop gevaccineerd kunnen worden.
Het vogelpestvirus dat nu in Zuidoost-AziŽ woedt, kan weliswaar ook mensen en andere dieren ernstig ziek maken en zelfs doen overlijden, zo is inmiddels gebleken, maar het virus is niet erg besmettelijk: het is alleen op mensen overgedragen na intensief contact met ziek pluimvee en niet van mens op mens.
Het influenza-A virus kan zich echter gemakkelijk veranderen en de grote angst van de internationale gezondheidsautoriteiten is dan ook dat een mens gelijktijdig met zowel het menselijke influenzavirus als het vogelpestvirus wordt geÔnfecteerd en beide virussen zich mengen, waardoor een nieuw griepvirus ontstaat dat niet alleen ziekmakend, maar ook zeer besmettelijk is voor mensen. Dan kan een zogenaamde pandemie, een wereldwijde epidemie ontstaan: dat nieuwe virus kan zich zo snel over de wereld verspreiden dat we niet op tijd het juiste vaccin kunnen maken om de wereldbevolking te beschermen.
Voor zover we weten, is er drie keer eerder een dergelijke pandemie geweest, de eerste, die van de "Spaanse griep" in 1918, heeft tenminste 20 miljoen, maar misschien wel 50 miljoen mensen wereldwijd het leven gekost. De twee latere, in 1957 en 1968, hebben elk naar schatting een miljoen doden geŽist. Voldoende redenen voor zorgen dus, maar niet voor de reiziger naar die landen.
Vaccinatie  Preventie  Infectiemaatregelen  Top